Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 203-րդ հոդվածը սահմանում է, որ նրա առաջին, երկրորդ, երրորդ և 203-րդ հոդվածները փոփոխման ենթակա չեն։ Մայր օրենքի առաջին հոդվածի իմաստով Հայաստանն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է։ Երկրորդը սահմանում է, որ Հայաստանում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, որն այն իրականացնում է ազատ ընտրությունների, հանրաքվեների, ինչպես նաև պետական և ՏԻՄ մարմինների պաշտոնատար անձանց միջոցով։
«Իշխանության յուրացումը որևէ կազմակերպության կամ անհատի կողմից հանցագործություն է»,– ամփոփում է այդ հոդվածը։ Մայր օրենքի երրորդ հոդվածը մարդու՝ որպես բարձրագույն արժեքի, նրա արժանապատվության, իրավունքների և ազատությունների մասին է։
Սահմանադրությունը հանրային իշխանության պարտավորություն է ճանաչում այդ իրավունքների և ազատությունների հարգումը և պաշտպանությունը։ Այս սահմանումները գործում են 1995 թ.-ից, ուստի ընդդիմության պնդումները, որ սահմանադրական փոփոխությունների դեմ համախմբումը հանուն Հայաստանի ինքնիշխանության պահպանման է, պարզ ամբոխավարություն են։
Ոչ մի իշխանություն չի կարող իշխանության առաջնային և միակ սուբյեկտ հանդիսացող ժողովրդին սահմանադրական փոփոխությունների նախագիծ ներկայացնել, որտեղ Սահմանադրության անփոփոխելի հոդվածները տեղ չեն գտնի կամ ներկայացված կլինեն խմբագրված տեսքով։
Ընդդիմության այս կեցվածքը, սակայն, առնվազն քարոզչական մակարդակում առիթ է ստեղծում, որպեսզի Սահմանադրության «հայրերին» հարց ուղղվի, թե ինչո՞ւ 1995 թ. չի սահմանվել, որ փոփոխության ենթակա չէ նաև նրա նախաբանը, որտեղ հղում է արվում «Հայաստանի անկախության մասին» հռչակագրին։ Նույն հարցը պետք է հասցեագրել նաև քաղաքական այն ուժերին, որ 2005 և 2015 թթ. իշխանության մաս էին կազմում կամ բացարձակ իշխանություն ունեին, բայց սահմանադրական փոփոխություններ են իրականացրել՝ առանց ամրագրելու, որ 1995 թ. հուլիսի 5-ին ընդունված Սահմանադրության Նախաբանը փոփոխության ենթակա չէ։
Այն, ինչ նախկինում իշխանություն իրականացրած կամ նրանց կոալիցիոն գործընկեր հանդիսացած քաղաքական ուժերը պահանջում են վարչապետ Փաշինյանից և ՔՊ խորհրդարանական մեծամասնությունից, կարող էին անել 1995, 2005 և 2015 թթ.։ Ինչո՞ւ չեն արել, պարզ և հասկանալի է։
Անհասկանալի է, թե նրանք ի՞նչ շարժառիթներով են փորձում վարչապետ Փաշինյանի դեմ հանրային ճնշում գեներացնել մի հարցով, որի վերջնական լուծումից իրենք ժամանակին ապահովագրվել են։
Վահրամ Աթանեսյան
