Եվրախորհրդարանում ստեղծվել է Արցախի հետ բարեկամության խումբ. հարցազրույց Պիտեր Վան Դալենի հետ

Վերջերս, եվրախորհրդարանականներ Սիլվի Գիյոմի և Ֆրանսուա Ալֆոնսիի հետ Եվրախորհրդարանում Լեռնային Ղարաբաղի հետ բարեկամության և սոլիդարության խումբ ստեղծեցիք։ Ո՞րն է այս նախաձեռնության հիմնական նպատակը։

«Այո, ճիշտ եք: Ես և այլ խմբակցություններից իմ գործընկերները ստեղծեցինք Լեռնային Ղարաբաղի հետ բարեկամության խումբ: Նախաձեռնության առաջին նպատակը Լեռնային Ղարաբաղի հայերին աջակցելն է: Նրանք այժմ շատ բարդ իրավիճակում են: Երկրորդ նպատակն է, որպեսզի Եվրամիությունն ավելի շատ ջանք ներդնի այնտեղի իրավիճակի կարգավորման մեջ ավելի: Այս պահին այդ հարցը Եվրամիության առաջնահերթություններից չէ: Նաև այդ պատճառով մենք ստեղծեցինք այս խումբը՝ Լեռնային Ղարաբաղի հայերին Եվրամիությունից և Եվրախորհրդարանից աջակցություն տրամադրելու նպատակով: Երրորդ նպատակն էլ այն է, որ մենք ցանկանում ենք Ադրբեջանին և նախագահ Ալիևին ընդդիմացող ուժ լինել, քանի որ նա տարածաշրջանում ավելի ագրեսիվ է դառնում, և մենք ցանկանում ենք կանգնեցնել դա: Ահա մեր բարեկամության նոր խմբի ստեղծման երեք հիմնական պատճառները»:

Նիդեռլանդների ազգային խորհրդարանը նախաձեռնել և ընդունել է մի շարք բանաձևեր, որոնք դատապարտում Թուրքիայի և Ադրբեջանի ագրեսիվ գործողությունները և պատժամիջոցներ են պահանջում, Արցախի ճանաչման հարց բերում օրակարգ։ Ինչո՞ւ ԵԽ-ում նմանատիպ բանաձևեր չկան։ Արդյոք Եվրոպական Հանձնաժողովը հաշվետո՞ւ է ԵԽ-ին հատկապես քաղաքական կամքի բացակայության հարցում։ Ի վերջո, երկու ժամից ավելի քննարկումներ եղան ԵԽ-ում Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ, բայց առանց տեսանելի արդյունքի։

«Դուք իրավացի եք: Նիդեռլանդների խորհրդարանի ստորին պալատի իմ կուսակից գործընկերը մի քանի հաջող միջնորդություն են ներկայացրել: Դրանք ուղղված են Ադրբեջանի և Ալիևի վրա ավելի մեծ ճնշում գործադրելուն և պատժամիջոցներ կիրառելուն: Ցավոք, մենք միևնույն ոգևորությունը չենք տեսնում Եվրախորհրդարանում: Դա առաջին հերթին կապված է այն իրողության հետ, որ միության անդամ որոշ երկրներ տարածաշրջանում որոշակի շահեր ունեն և չեն ցանկանում հարվածել Թուրքիային ու Էրդողանին: Դա առաջին պատճառն է: Մյուս պատճառը, իմ կարծիքով, այն է, որ ԵՄ բարձր ներկայացուցիչ պարոն Բորելը խնդիրը հասցեագրելու հարցում համառ է: Նա ավելի վճռական և ակտիվ պետք է լինի քննարկումներում: Նաև դա է պատճառը, որ ստեղծեցինք այս խումբը, որպեսզի պարոն Բորելն ավելի ներգրավված լինի և ավելի բարենպաստ դիրքորոշում որդեգրի: Նա պետք է շատ ավելին անի, քան մինչև հիմա է արել»:

Ինչպե՞ս եք գնահատում վերջին գագաթնաժողովը, հատկապես Թուրքիայի հետ կապված որոշումները։

«Հավանաբար գիտեք, որ ես Եվրախորհրարանի անդամներից մեկն էի, որն առաջարկել էր Թուրքիայի դեմ պատժամիջոց կիրառող բանաձև ընդունել: Խորհրդարանը սատարում էր այդ գաղափարին: Թուրքիայի հանդեպ պատժամիջոցներ կիրառելու մեր նախաձեռնությունն ուներ լայն աջակցություն: Ցավոք, երկրների ղեկավարների խորհուրդը միասնական չէ: Նրանք հիմա պարոն Բարելին առաջարկել են բերել մի այնպիսի նախաձեռնություն, որը կներառի Թուրքիայի դեմ հնարավոր պատժամիջոցներ: Դա մի քայլ է, այն բավարար չէ: Սակայն, ինչպես քիչ առաջ ասացի, Եվրամիության ոչ բոլոր երկրներն են ցանկանում գործել Թուրքիայի դեմ: Նրանցից մի քանիսն իրենց տարածքում ունեն մեծ թուրքական համայնքներ, մյուսները Թուրքիայում ունեն մեծ տնտեսական շահեր: Ուստի ոչ բոլոր անդամ երկրներն են ցանկանում նման քայլերի դիմել: Կրկնեմ, որ մենք՝ որպես խորհրդարան, պետք է ընդունենք պատժամիջոցները և պարոն Բորելը պետք է նախաձեռնի դրանց կիրառումը»:

Այսինքն՝ եվրոպական արժեքներն ու շահերը բախվո՞ւմ են։

«Քաղաքականության բարդությունն էլ հենց դա է: Փոխաբերական իմաստով կա առևտրական և կա հոգևոր հովիվ: Հոգևորականի արժեքներին ոչ միշտ են հետևում: Սովորաբար առևտրականը շատ ուժեղ է: Եվ հիմա, մեր ունեցած բանավեճերի ընթացքում Թուրքիայի հետ տնտեսական շահեր ունեցող երկրները համառորեն չեն ուզում գործել: Նաև ունենալով թուրք ազգային փոքրամասնություն՝ նրանք վախենում են կտրուկ գործողությունների դիմել: Բայց հիմա մենք ունենք պատժամիջոցների կիրառման մասին որոշում, և պարոն Բորելը պետք է դա իրականացնի»:

Մի քանի օր առաջ ԵԽ-ում ԱլԳ-ում վերջին զարգացումներն էին քննարկվում և շատ եվրապատգամավորներ ուշադրություն հրավիրեցին Լեռնային Ղարաբում տիրող իրավիճակին։ Բարձր ներկայացուցիչ Բորելն իր ելույթում նշեց, որ ԵՄ-ն օգտագործում է իր դիվանագիտական բոլոր լծակները հարցի կարգավորման համար։ Ըստ ձեզ ԵՄ-ն իր ողջ կարողությա՞մբ է արձագանքում խնդրին։

«Կարծում եմ՝ ճիշտ ուղղությամբ ենք շարժվում: Սակայն պետք է ավելին անել, պետք է Եվրոպան ավելի խիստ դիրքորոշում ունենա: Դա է իմ քաղաքական աշխատանքի հիմնական նշանակետը: Ցանկանում եմ, որպեսզի ամբողջ Եվրոպան քայլեր անի, որպեսզի աջակցենք հայերին, Լեռնային Ղարաբաղում ապրողներին: Իրավիճակն այնտեղ սարսափելի է, մենք առնչվում ենք ադրբեջանցիների իրականացրած պատերազմական բազմաթիվ հանցագործությունների: Տեսանք նույնիսկ ադրբեջանցի զինվորականների կողմից գլխատվող տարեցների: Այդ իսկ պատճառով մենք պետք է ավելի վճռական լինենք, և դրան է ուղղված այստեղ՝ Եվրախորհրդարանում, իմ աշխատանքը»:

Արդյոք ԵՄ-ն խորապես գիտակցո՞ւմ է Հարավային Կովկասում տիրող իրավիճակի օրհասական լինելը։

«Այս պահին դժվար է պատասխանել այդ հարցին: Բնականոն իրավիճակում մենք կգնայինք դեպքի վայր՝ պարզելու, թե ինչ է կատարվում: Սակայն կորոնավիրուսի ճգնաժամի պատճառով ճանապարհորդելը շատ է դժվարացել: Անձամբ ես շփվել եմ մի քանի լրագրողի հետ, ովքեր մի քանի շաբաթ առաջ են վերադարձել այնտեղից: Նաև կապ եմ պահում մի քանի հասարակական կազմակերպությունների հետ: Ուստի քաջատեղյակ եմ, թե ինչ է կատարվում: Պետք է ասեմ, որ Եվրոպան այժմ ավելի շատ է տեղեկություններ ստանում: Երկու շաբաթ առաջ տեղի ունեցավ Եվրախորհրդարանի՝ մարդու իրավունքների հանձնաժողովի նիստ, մենք ուղղակի կապ ունեինք Ստեփանակերի և Երևանի մի քանի ակտիվիստի հետ: Քայլ առ քայլ տեղեկատվությունն ավելի է ակտիվանում: Սակայն լավագույնը, իհարկե, կլիներ այն, որպեսզի մենք գնայինք դեպքի վայր ու հանդիպեինք մարդկանց հետ, ինչը, ցավոք, այս պահին հնարավոր չէ»:

Եվ վերջում, մոտ ապագայում Լեռնային Ղարաբաղ այցելելու ծրագրեր ունե՞ք։

«Ակտիվ շփում եմ պահում մի քանի ոչ կառավարական կազամակերպության հետ, նաև այստեղ՝ Եվրոպայում: Իհարկե, նախատեսում եմ այցելել տարածաշրջան, երբ իրավիճակը թույլ տա, և կորոնավիրուսն անցյալում լինի: Նաև շփվում եմ Նիդեռլանդների ՀԿ-ների հետ, որոնք գործում են Ղարաբաղում և Հայաստանում: Ուստի, այո, այդ ամենն իմ օրակարգում է գալիք տարվա համար»:

Շնորհակալություն մեզ միանալու համար

Շնորհակալություն